BoekenBoeken
KokenKoken
DrankDrank

Pyrénées Orientales, waar eten een soort religie is

Op zoek naar de Catalaanse roots in de Pyrénées Orientales ontdekten we dat het de enige regio in Frankrijk is, waar je zowel kunt genieten van de woeste schoonheid van de Pyrenese bergen als van prachtige stranden. We geraakten in de ban van hun cultureel erfgoed, maar ook van trendsetters die kozen voor een biologische en authentiekere aanpak.

 

Klik hier voor de fotoreportage van Miet Waes.

 

Belgen houden van eten. Maar als ze moeten kiezen tussen dure etenswaren en verfraaiingswerken aan hun woonst, zullen de meesten prioriteit geven aan dat laatste. In het zuiden van Frankrijk is dat niet het geval. Of dat denken we toch, te oordelen naar enerzijds de vele bouwvallige panden, die snakken naar een likje verf en anderzijds de hallen en markten waar de aanlokkelijke vlees- en vissoorten, charcuteries, speciale kazen en ander lekkernijen – die we bij ons meestal in delicatessenwinkels vinden – gekeurd en gretig gekocht worden, ook door eenvoudige dorpsbewoners. Nochtans zijn de prijzen er niet lager dan bij ons. Eten en voeding is voor hen blijkbaar een soort religie waar veel belang wordt aan gehecht.

 

Een landbouwbedrijf met een missie

Even buiten Perpignan in Saint Estève zijn we te gast bij ‘Aux Saveurs paysannes’, een familiaal landbouwbedrijf, dat zich promoot als pedagogische boerderij. Er is een grote winkel aan verbonden, gespecialiseerd in bioproducten en een aanlokkelijk dierenpark. We worden hartelijk verwelkomd door Caroline en Patrice Ey, de vierde generatie van het grote landbouwbedrijf.  Patrice: “In 1990 namen we het 25 hectare grote familiebedrijf over, waarvan de ouders en grootouders zich hoofdzakelijk hadden toegelegd op wijnbouw en abrikozenteelt. Van meet af aan wist ik dat ik het anders wilde aanpakken, de biologische toer opgaan en dieren kweken, die eerder uitzonderlijk waren. Tot groot ongenoegen van de familie, die me gek verklaarde. Maar ik had een droom en wilde die waarmaken. Ik begon met het kweken van roze schapen, een uitstervend ras en alle soorten pluimvee; kippen, kapoenen, parelhoenders, ganzen. Onze specialiteit is de poularde kip, een kip, vetgemest met een rijk dieet, die geslacht wordt vooraleer ze eieren legt waardoor het vlees malser en vetter is. Het is een delicatesse, die hier in de streek traditiegetrouw op het kerstmenu staat. Het vlees van de schapen en het pluimvee, die vrij kunnen rondlopen en gevoed worden met biologisch voedsel, verwerken we in allerlei bereidingen. Naast seizoensgroenten en -fruit, scharrel eieren, wijnen van het landgoed, verkopen we die in onze winkel. In het begin waren de dorpsgenoten heel sceptisch, nu komen ze hier van heinde en verre hun inkopen doen.”

 

Niet zomaar een dierenpark

We worden uitgenodigd om een wandeling door hun dierenpark met speeltuintje te maken. Het is een attractie voor de kinderen uit de streek, maar ook voor toeristen. Je kunt er vrij rondlopen tussen de geiten, de kippen, de cavia’s, de alpaca’s, een ezeltje, pony’s waarop je een ritje moogt maken en hangbuikvarkens. Een grote kooi zit vol perruchen, die je eten mag geven. Dat ze dan massaal op je hoofd, schouders en handen landen, moet je er bij nemen. Een andere attractie is het borstelen van de hangbuikvarkentjes. Kinderen leren hier hoe ze de dieren moeten verzorgen en welk voedsel ze eten. Je betaalt 5 euro entree, maar dat bedrag wordt integraal afgetrokken van de producten die je in de winkel koopt. Patrice: “We vinden het heel belangrijk om kinderen liefde en respect voor dieren bij te brengen. Daarom organiseren we hier educatieve wandelingen voor groepen en scholen waarbij kinderen uitleg krijgen over dierenwelzijn, gezond eten, biologisch vlees. Ik wil hun meegeven dat als dieren goed behandeld worden en een kwaliteitsleven kunnen leiden het geen probleem is om vlees te eten. Vlees bevat nu eenmaal, zeker voor kinderen, belangrijke voedingsstoffen, die moeilijk te vervangen zijn”.

 

Zoals in de tijd van toen

‘Aux saveurs Paysannes’ is niet het enige familiebedrijf in de Pyrénées Orientales dat het roer volledig omsloeg en de minder rendabel, maar duurzamer biologische toer opging. In Soler ontdekten we ‘Château Nadal-Hainaut’, een wijndomein van 115 hectaren, dat al 220 jaar in handen is van dezelfde familie. Het is een plek met een rijke geschiedenis gelegen in een prachtig natuurgebied en alleen daarom al het bezoeken waard. Château Nadal-Hainaut werd gebouwd in de 18de eeuw op de plaats van de voormalige priorij Santa Maria de l’Eule. Stille getuige die nog rest is de kapel, die in de 12de eeuw werd gebouwd door de Cisterciënzermonniken. Ook de wijngaard dateert uit die tijd. Het geheim van hun uitzonderlijk lekkere wijnen heeft ook te maken met drie natuurlijke bronnen, waarvan het water over het domein loopt tot aan de rivier Le Pet en de aangeplante platanen. Het water zorgt voor veel frisheid en grote stenen houden de warmte en vochtigheid vast. Op het domein lopen ook 100 schapen rond begeleid door een herder.
Van de wijnstokken onderhouden tot het bottelen, alles wordt met de hand gedaan en daardoor vergt het 40% meer werk dan bij de gewone wijn.

 

Eén familie, één passie: biowijnen

We worden er verwelkomd door Jean-Marie Nadal en twee van zijn drie dochters, die mee de zaak runnen. De derde dochter, die in Parijs woont ontwerpt de etiketten gemaakt van recycleerbaar papier.
“Wijnboer zijn is een echte roeping” zegt Jean-Marie Nadal, “Je moet luisteren naar de wijnstokken, de aarde en de wind met respect voor het land en het wilde leven” Hij volgde een opleiding als oenoloog en slaagde er in een biowijn te maken zonder toevoeging van zwavel. Jean-Marie moet terug aan het werk en de twee dochters geven ons een uitgebreide en interessante rondleiding in het domein en de wijnkelders
Omwille van de idyllische omgeving worden er hier vaak bruiloftfeesten georganiseerd. Handig is dan de viersterren gîte met 7 slaapkamers. Uiteraard volgt er nog een wijnproeverij. Voor een bezoek met rondleiding betaal je €10 per persoon, maar dit bedrag krijg je terug wanneer je er wijn koopt. Je kan er ook een sessie volgen over ‘Het werk van de wijnboer’ en ‘Initiatie tot oenologie’.

 

De liefde voor een mythische boom

‘Anders gaan leven’ lijkt een ware trend te worden in de Pyrénées Orientales. In Argelès sur Mer bezoeken we Gildas en Isabelle, die toeristen met veel plezier gratis rondleiden in hun 10 hectaren grote domein vol olijfbomen, citrusvruchten, vijgenbomen, tijm, rozemarijn en andere typische essences van de Middellandse Zee. Toen Gildas, een thrillerschrijver werkzaam in de maritieme wereld in 2000 twaalf hectaren grond erfde, waarvan tien in Frankrijk en twee in Spanje, was ook zijn vrouw Isabelle, werkzaam als stedenbouwkundige, bereid haar job op te geven om het familiedomein nieuw leven in te blazen. Ze zijn duidelijk in de ban van de olijfboom, die al van in de oudheid een mythische boom is, die zelfs bosbranden overleeft. Hij levert niet alleen olijven op, ook het oersterk hout is heel geliefd en wordt vaak gebruikt om boten te bouwen. In 2007 besloten ze de biologische toer op te gaan. “Bio is eigenlijk even gemakkelijk als het chemische bewerken, maar het rendement is veel lager: 7 tot 8 % tegen 30%. Het kost veel meer aan certificaten en je krijgt meer controles”, legt Gildad uit, “Maar het is een passie en door te experimenteren leer ik ieder jaar nog bij”. Momenteel experimenteert hij met bacteriën uit de aarde en hangt zijn olijfboomgaard vol vogelkastjes want ook vogels helpen om het aantal ziekmakende insecten te weren. De passie van Isabelle is dan weer om in wat ze lachend ‘haar laboratorium’ noemt allerlei heerlijke recepten uit te testen met olijven en andere heerlijkheden uit hun tuin van Eden. Loyaal laat ze de bezoekers al haar bereidingen proeven. Ze legt uit dat er verschillende soorten olijfolie zijn, niet verwonderlijk als je weet dat er 2000 soorten olijven bestaan. Haar verschillende soorten tapenades, haar confituur op basis van olijven, maar ook andere lekkernijen, die te koop zijn in haar winkeltje zijn echte smaakbommen. Aan het domein is een B&B verbonden, twee kamers met al het nodige comfort en onafhankelijke ingangen zodat de gasten niet gestoord worden door de bezoekers. Leuk zijn ook de creatieve capriolen van grootmoeder , die met haar mozaïeken zich liet inspireren door Gaudi.

 

Ik behandel mijn varkens als prinsen

Het is marktdag in Thuir en aanschuiven in de winkel van Thibault Gonzales, een grote delicatessenzaak in het centrum van de stad. Het begon allemaal heel kleinschalig met vader Gonzales, wiens portret als eerbetoon in de winkel hangt. Maar zoonlief Thibault, die vanaf zijn 15de meewerkte in de zaak, zag het grootser. Hij wou alleen nog biologisch vlees verkopen van de hoogste kwaliteit. Om dat te realiseren, begon hij zelf zwarte varkens uit de Gasconne te kweken. Thibault maakt even tijd voor ons en laat ons alvast proeven van zijn heerlijke hesp en andere charcuteries. Thibault: “Momenteel heb ik 200 zwarte varkens. Ik koos voor dat ras omwille van hun zachtaardig en knuffelig gedrag, maar ook omdat ze topvlees leveren. Ik maak alles zelf: patés, worstjes, rillettes, witte en zwarte pens, hoofdvlees, gekookte en rauwe hammen. Ik behandel mijn varkens als prinsen. Ze blijven drie maanden bij hun moeder, worden alleen gevoed met biogranen en kunnen nadien gedurende acht maanden vrij los lopen in het bos vooraleer ze op een diervriendelijke manier worden geslacht. Mijn grote droom is om de vierjaarlijkse prestigieuze ambachtswedstrijd van ‘Ouvrier de France’ te winnen en daar wil ik keihard voor werken”.

 

Bio is geen uitzondering meer

Is het een aangeboren respect voor voeding of omdat de Fransen eten nu eenmaal heel belangrijk vinden? maar de lijst van producenten, die de biologische toer opgaan, wordt steeds langer. Eveneens in Thuir maakt Carole Denajar siropen en fruitsappen van zijn zelf gekweekte appels, abrikozen en granaatappels zonder toevoeging van suiker. Ook alles bio in Laroque Maison de l’Amande, die allerlei producten op basis van amandelnoten verkoopt: oliën, schoonheidsproducten, amandelbloem, een vegetale boter, nougat en pralines. Op een filmpje in de winkel zie je het verhaal van een familiebedrijf en kan je het volledig productieproces volgen.

 

Superfood Spilurine, het voedsel van de toekomst?

Maar het meest verrassende was toch de artisanale boerderij in Llupia. Samuel Fort begon er in 2016 spilurine te kweken, die hij ontdekt had op het eiland La Réunion. Spilurine is eigenlijk een soort bacterie en men is het nog niet eens of het al of niet een microscopische kleine alg is. Wat men wel weet, is dat het een superfood is, die de cholesterol verlaagt en de immuniteit verhoogt. Het zorgt voor ongeveer 60 à 70 % proteïnen en bevat naast veel vitaminen, gezonde mineralen, antioxidanten en omega 6. De aanbevolen hoeveelheid is een soeplepel per dag. Je kan het verwerken in allerlei slaatjes of toevoegen aan yoghurt. 80% van de spilurine wordt momenteel in de VS geproduceerd, maar ondertussen zijn er in Frankrijk al 60 producteurs waaronder zes in de Pyrénées Orientales. Spiruline is een super ecologisch product. Het vergt geen behandeling en het verbruikt weinig water en elektriciteit. Vele internationale organisaties zien het als de voeding van de toekomst.
Zijn boerderij is op afspraak te bezoeken. Hij verkoopt vooral via internet. Een zakje van 100 g kost €17, geconcentreerd €22.

 

Wijnanimatie in Montescot

Onze eet- en drinksafari ronden we af in Château de l’Ou, het vroegere domein van la prieuré de l’Eule in Montescot. Ook hier bleef alleen de kapel overeind. Severine en Philippe Bourrier kochten 24 jaar geleden het domein op om hun passie, wijn maken, waar te maken. In 2018 gingen ook zij de biologische toer op. Hun wijnen zijn ondertussen wereldbekend tot in Azië en Noord-Amerika. In de reisgids ‘Petit Futé’ lezen we: ‘Severine rijpt haar wijnen met het geduld van een moederkloek’. Waarmee de naam OU , Catalaanse naam voor ei – dat symbool staat voor het water dat er uit de aarde borrelt in de vorm van een ei – er nog een dimensie bijkrijgt. Severine en Philippe zijn twee joviale mensen, die niet alleen voor jobs zorgen, maar ook voor veel animatie in de kleine gemeente. De pluk wordt enkel gedaan door mensen van het dorp en steevast afgesloten met een grote barbecue. Met zijn wijntoerismecircuits, wijnboerenavonden, Jeudis de l’Ou zorgt Philippe een zomer lang voor animatie, waar niet alleen toeristen, maar ook mensen van het dorp meer dan welkom zijn. De wijnvaten zijn geschilderd in felle kleuren. “Om mijn personeel op te vrolijken”, grapt Philippe. Het grote proeflokaal is gezellig ingericht en hightech uitgerust voor seminaries en conferenties. En ook aan de kinderen werd gedacht. Ze kunnen er een olfactorische reis maken om aroma’s te leren ontdekken. Philippe ziet op geen flesje om ons zijn heerlijke godendranken te laten proeven: geslaagde melanges, fris gestructureerd of delicaat zonder al teveel hout om de druivenrassen niet te vervormen. Zijn wijnen werden dan ook herhaaldelijk geprezen door de grootste wijngidsen. Bedwelmd door de heerlijke smaken en aroma’s mogen we niet vertrekken zonder ook zijn overheerlijke Maury wijnen van verschillende jaartallen te proeven waarvan de oudste van 1932 is. Gelukkig is er een BOB in ons gezelschap.

Praktische Informatie
Algemeen
www.tourisme-pyreneesorientales.com
Gratis info in België | Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Tel: 00 32 3 272 32 86


Te bezoeken
https://www.auxsaveurspaysannes.com/
www.chateaunadalhainaut.com
Domaine du Mas Boutet Argèles sur Mer
Rd 114, corniche de Collioure entree par l l'hôtel les mouettes, 66700 Argelès-sur-Mer


www.spirulineduroussillion.fr/content/13-la-ferme
Château de L’Ou in Montescot
Route de Villeneuve de la Raho
66200 Montescot